🤲
Dłonie Kohena
Dłonie złączone kciukami i palcami wskazującymi w geście błogosławieństwa. Symbol ten oznacza, że zmarły należał do rodu kapłańskiego (Kohenów), potomków Aarona.
Kompleksowe kompendium wiedzy o kulturze żydowskiej w Polsce zachodniej. Odkrywamy znaczenie symboli, historię miast i smaki aszkenazyjskiej tradycji, łącząc pokolenia poprzez rzetelną edukację.
Historia Żydów na terenie Wielkopolski i Dolnego Śląska sięga średniowiecza. W przeciwieństwie do wschodnich terenów Rzeczypospolitej, tutejsze społeczności ulegały silniejszym wpływom niemieckiego oświecenia (Haskala), co kształtowało unikalny profil intelektualny regionu.
Krotoszyn, zwany niegdyś "Jerozolimą Północy", był domem dla wybitnych talmudystów. W XIX wieku Żydzi stanowili tam ponad 30% populacji, wpływając na architekturę i rozwój przemysłowy. Z kolei Wrocław (Breslau) był centrum judaizmu reformowanego, skąd wywodziło się wielu noblistów.
Festiwal Simchat Chajim nie ogranicza się do wspominania. Naszym celem jest pokazanie ciągłości pewnych wartości: etosu nauki, wagi dobroczynności (Cedaka) oraz roli rodziny. Poprzez warsztaty genealogiczne pomagamy współczesnym mieszkańcom odkrywać, że historia ich miast jest nierozerwalnie spleciona z historią ich żydowskich sąsiadów.
Cmentarze żydowskie (kirkuty) to księgi zapisane w kamieniu. Każda płaskorzeźba niesie konkretne przesłanie o życiu zmarłego.
Dłonie złączone kciukami i palcami wskazującymi w geście błogosławieństwa. Symbol ten oznacza, że zmarły należał do rodu kapłańskiego (Kohenów), potomków Aarona.
Symbol pojawiający się na grobach kobiet. Świece szabatowe są domeną kobiet. Złamana świeca symbolizuje życie przerwane nagle, często w młodym wieku.
Symbol siły, odwagi i oddania Torze. Często spotykany na grobach osób o imieniu Juda (Lejb/Lew) lub Ariel, a także jako strażnik Świętej Arki w synagodze.
W centrum każdej synagogi znajduje się Bima (podwyższenie do czytania Tory), a na ścianie wschodniej, skierowanej ku Jerozolimie, Aron ha-Kodesz (Święta Arka), gdzie przechowywane są zwoje Tory. W regionie Wielkopolski synagogi często budowano w stylu mauretańskim lub klasycystycznym, co świadczyło o asymilacji i statusie społeczności.
Wiele dawnych synagog posiadało obniżone wejście, nawiązujące do słów psalmu: "Z głębokości wołam do Ciebie, Panie".
Wiele słów, których używamy na co dzień w języku polskim, ma swoje korzenie w jidysz lub hebrajskim. Poznaj etymologię popularnych zwrotów.
Z jidysz belfer (pomocnik nauczyciela). Dziś oznacza nauczyciela, często w kontekście szkolnym, czasem lekceważąco, ale historycznie była to funkcja wspierająca w chederze.
Z jidysz cimes. Słodka potrawa z marchwi, często z dodatkiem suszonych owoców. W języku polskim "cymes" oznacza coś doskonałego, rarytas.
Pochodzi od szlimazl (pechowiec). Zbitka słów "schlimm" (zły, niem.) i "mazal" (szczęście, hebr.). Oznacza kogoś powolnego lub niezdarnego.
Z hebrajskiego chucpa. Oznacza bezczelność, ale też śmiałość, tupet i odwade cywilną. Słowo o bardzo silnym ładunku emocjonalnym.
Chałka to plecione, lekko słodkie pieczywo drożdżowe spożywane w Szabat. Splot symbolizuje jedność, miłość i prawdę.
Klezmer (hebr. klej-zemer - instrumenty pieśni) to muzyka serca. Nie była zapisywana w nutach, lecz przekazywana ze słuchu z pokolenia na pokolenie.
Liczba uczestników aktywnych w warsztatach.
Balans między edukacją a sztuką.
Dane wskazują na ewolucję potrzeb odbiorców. Od 2022 roku obserwujemy 35% wzrost zainteresowania warsztatami genealogicznymi i językowymi kosztem biernej rozrywki. Społeczeństwo aktywnie poszukuje swoich korzeni i zrozumienia lokalnej tożsamości.
Przykładowy zestaw aktywności realizujących misję edukacyjną. Każde wydarzenie opatrzone jest kontekstem historycznym.